สร้าง “พุทโธ”

ถาม : เวลานั่งสมาธิ ภาวนาคำว่าพุทโธแล้ว แต่ว่าจิตมันยังฟุ้งซ่านอยู่ เราต้องทำยังไงคะ

พระอาจารย์ : อย่าไปสนใจก็พุทโธไปเรื่อยๆ แข่งขัน มันจะฟุ้งก็ปล่อยมันฟุ้งไป เราก็พุทโธของเราไป ใหม่ๆความคิดมันยังแรงอยู่ พุทโธของเรายังมีกำลังน้อยอยู่ เราต้องพยายามสร้างพุทโธขึ้นมาอยู่เรื่อยๆ เดี๋ยวต่อไปพุทโธมันแรงขึ้นๆ เหมือนเสียงตอนนี้เสียงพวกนี้มันดัง ต่อไปเราตะโกนให้เสียงดังกว่ามัน พอเสียงดังกลบเสียงมันได้ ตอนนี้พุทโธของเรายังมีกำลังน้อยอยู่ ความคิดนี้ยังมีกำลังมากอยู่ ถ้ารถก็เหมือนกับ รถพุทโธเพิ่งออกวิ่ง แต่ความคิดนี้มันวิ่งมาตั้ง ๑๐๐ กิโลเมตรต่อชั่วอยู่ กว่าจะไปไล่มันทันกว่าจะหยุดมันได้นี้ ต้องใช้เวลาพุทโธๆไปเรื่อยๆ

ดังนั้นอย่าพุทโธเฉพาะเวลานั่งเข้าใจไหม พุทโธทั้งวันเลย เพราะมันคิดทั้งวัน เราต้องพุทโธทั้งวัน อย่าให้มันคิด แล้วเวลานั่งมันจะสงบง่าย มันจะเย็นจะสบาย พวกเราขี้เกียจพุทโธกัน ลองพุทโธดูซิ เอาแต่ลืมตาขึ้นมา ก็พุทโธเลย ก่อนจะลุกก็พุทโธๆ ลุกก็พุทโธๆ เดินไปทำธุระในห้องน้ำก็พุทโธๆไป ให้มีพุทโธหล่อเลี้ยงจิตใจ ตลอดเวลา เวลานั่งสมาธิความคิดจะไม่ค่อยมี แต่ถ้าคิดทั้งวันนี้เวลานั่งสมาธิมันก็โผล่ขึ้นมาตลอดมันไม่หยุด

ลองพุทโธไปทั้งวันสักวันเถิด ขอวันเดียวเท่านั้นดูซิ มันจะยากเย็นขนาดไหนกัน อธิษฐานไปเลย ปวารณาไปเลยว่าวันนี้จะพุทโธทั้งวัน เดี๋ยวออกจากที่นี่ไปจะไม่คุยกับใครแล้ว จะพุทโธไปในใจอย่างเดียว นี่ไม่ใช่อะไร เดี๋ยวออกไปก็คุยกันแล้ว คุยก็คือความคิดนั่นแหละมันจะอะไรมาคุยถ้ามันไม่เอาความคิดมาคุย คิดถึงเรื่องนั้นคิดถึงคนนี้แล้วก็คุยกันไปมันก็เอาความคิดมาพูด แล้วมันจะสงบได้อย่างไร เอาพุทโธมาคุยซิ เดี๋ยววันหลังออกไปเจอใครก็พุทโธๆกันไป เจอใครก็พุทโธๆกันไป จะได้ไม่ต้องคิดมาก เขาก็พุทโธเราก็พุทโธ เดี๋ยวก็สงบเอง นี่มันคิดมันชวนคุยกัน คุยเรื่องนั้นคุยเรื่องนี้ แล้วมันจะไปสงบได้อย่างไร ต่อไปเดี๋ยวออกจากที่นี่ไปก็พุทโธๆกันไป จะพูดอะไรก็พูดแต่พุทโธๆกันไป แล้วไปนั่งสมาธิเดี๋ยวมันก็สงบ ไม่ยากหรอก ยากตรงที่พุทโธนี่แหละ ไม่ยอมพุทโธไป ชอบคิดกัน เดี๋ยวก็คิดถึงเรื่องอาหารเย็น พอคิดถึงอาหารเย็นก็หิวขึ้นมาแล้ว หิวก็อยากจะกลับบ้านแล้ว นับดูปฏิทินแล้วเหลืออีกกี่วัน มันคิด พอคิดแล้วมันก็เลยทำให้ใจไม่สงบ ใจวุ่นวายใจเกิดความอยากต่างๆ ขึ้นมา แต่ถ้ามีแต่พุทโธๆไปอย่างเดียวนี้ มันจะไม่วุ่นวายมันจะไม่อยาก มันจะสบาย

เวลาจิตสงบมันเหมือนเสียงเงียบไม่มีเสียงเลย เบา เวลาจิตไม่สงบ เหมือนมีจั๊กจั่นดัง พอเสียงมันสงบแล้ว มันเย็นสบาย นะไม่ยากหรอก เพียงแต่ให้ขยันพุทโธเท่านั้นแหละ ลองดูสักวันเดียว วันนี้ตื่นขึ้นมาแล้ว จะพุทโธไปตลอด จะไม่คิดอะไรจะไม่คุยอะไรกับใคร คิดได้ทุกวันไม่เบื่อหรือ คิดแล้วมันได้อะไรบ้าง ได้แต่ความฟุ้งซ่านได้แต่ความอยาก ได้แต่ความโกรธ คิดถึงคนที่เราเกียจนี้มันโกรธขึ้นมาแล้ว คิดถึงสิ่งที่เราไม่ชอบก็วิตกกันขึ้นมาแล้ว คิดถึงความแก่ ความเจ็บ ความตายก็วิตกกันขึ้นมาแล้วไม่กล้าคิดกัน กลัวกัน กลัวคิดแล้วเดี๋ยวจะตายอย่างนั้นแหละ ถ้าคิดถึงความตายแล้วมันจะตายมันไม่ตายหรอก ถ้าความคิดเรามันศักดิ์สิทธิ์ก็คิดให้มันรวยซิ ดูซิมันจะรวยจริงหรือเปล่า มันไม่รวยหรอก ถ้าความคิดวิเศษก็ดีนะซิ คิดให้มันรวย ความคิดมันก็ความคิด ความจริงก็ความจริงมันคนละเรื่องกัน ความตายเป็นความจริง มันตะตายเมื่อไหร่มันไม่ได้อยู่ที่เราคิดหรือไม่คิดหรอก แต่คิดไว้มันดี มันจะทำให้เราปลงได้ ทำใจได้แล้วมันจะไม่ทุกข์ ที่ให้คิดถึงความตายบ่อยๆ มันจะได้ไม่ทุกข์แล้วมันจะไม่โลภ ถ้ารู้ว่าจะตายมันอยากจะได้ไหม เงินทองอยากจะได้อะไรบ้างไหม มันไม่อยากได้อะไร มันอยากจะได้ความสงบเท่านั้นแหละ อยากจะหายจากความทุกข์ใจที่กำลังเกิดจากความคิดว่า จะตายนี้เท่านั้นเอง ถ้าหยุดคิดใช้พุทโธได้เดี๋ยวมันก็หาย หายแล้วมันจะไม่วุ่นวายไม่เดือดร้อนกับความตาย ต้องพยายามฝึกใจควบคุมใจบังคับใจให้คิดแต่พุทโธๆไป หรือสวดมนต์ไปก็ได้สลับกันบ้าง สวดอะระหัง สัมมา สวากขาโต สุปะฏิปันโน พุทธัง สะระณัง คัจฉามิไป แล้วก็กลับมาพุทโธใหม่ ธัมโมบ้างก็ได้ สังโฆบ้างก็ได้ ให้ใจมีธรรมะหล่อเลี้ยงจิตใจ อย่าให้มันมีแต่เรื่องของกิเลสมาหล่อเลี้ยงจิตใจ ถ้ามีเรื่องกิเลสมาหล่อเลี้ยงใจก็ร้อน ร้อนยิ่งกว่าร่างกายอีก ตอนนี้อุณหภูมิ ๓๕ ที่ร่างกาย แต่ใจมันขึ้นไปถึง ๑๐๐ แล้ว ใจมันเดือดพล่านเลย

ต้องฝึกต้องบังคับตัวเอง จะปล่อยให้มันพุทโธขึ้นมาเองมันไม่มีวันหรอก เราต้องบังคับมัน ถามตัวเองว่าตอนนี้ เราพุทโธอยู่หรือเปล่า ต้องถามตัวเองอยู่เรื่อยๆ ถ้าไม่ถามเดี๋ยวก็ลืมแล้ว เดี๋ยวก็เผลอไปคิดเรื่องนั้นเรื่องนี้แล้ว หมั่นพุทโธไปเถิดของดี พุทโธแล้วใจจะเย็นใจจะสบาย หายเครียด หายทุกข์ หายวุ่นวาย.

สนทนาธรรมบนเขา วันที่ ๑๒ เมษายน ๒๕๕๙

พระอาจารย์สุชาติ อภิชาโต