สัจจอธิษฐาน

ชีวิตของเราในอดีตมันก็ผ่านไปหมดแล้ว ที่จะเหลืออยู่ก็มีแต่อนาคตที่จะตามมา และอนาคตที่จะตามมานั้น จะดีหรือไม่ดีอย่างไร ก็ขึ้นกับปัจจุบันของเรา ว่าเราจะทำอย่างไร เพราะความสุขและความเจริญหรือความทุกข์และความเสื่อมนั้น เป็นผลที่จะตามมาจากการปฏิบัติของเราในปัจจุบัน ถ้าทำในสิ่งที่ดี ละเว้นการกระทำในสิ่งที่ไม่ดีแล้ว เราย่อมได้รับผลดีคือความสุขและความเจริญ ส่วนผลไม่ดีคือความทุกข์ความหายนะก็จะไม่ปรากฏขึ้นมา เราจึงควรตั้งเป้าหมายชีวิตของเราว่า ในระยะเวลา ๓๖๕ วันต่อไปนี้ เราจะดำเนินชีวิตของเราอย่างไร เป็นการตั้งเป้าหมายของชีวิตเรา ถ้าเราปรารถนาความสุขความเจริญ ไม่ปรารถนาความทุกข์ความหายนะ เราก็จะต้องสร้างเหตุที่ดีและละเว้นเหตุที่ไม่ดีเท่านั้นเอง

การที่เราจะสามารถดำเนินการไปตามเป้าหมายได้นั้น เราจะต้องตั้งจิตอธิษฐาน คือจะต้องมีความตั้งใจบอกกับตัวเองว่า ต่อไปนี้เราจะกระทำอะไรบ้าง และจะไม่กระทำอะไรบ้าง ทางภาษาบาลี ภาษาพระ ท่านเรียกว่าอธิษฐาน การอธิษฐานเป็นการตั้งใจ ว่าจะกระทำสิ่งหนึ่งสิ่งใดในระยะเวลาเท่าไร สุดแท้แต่ที่เราจะกำหนด อธิษฐานไม่ได้หมายความว่า ขอสิ่งนั้นสิ่งนี้จากบุคคลหนึ่งบุคคลใด หรือจากสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลาย เพราะว่าสิ่งที่เราปรารถนานั้น ไม่ใช่เป็นสิ่งที่จะมีใครมาหยิบยื่นให้กับเราได้ แต่เป็นสิ่งที่เราจะต้องสร้างขึ้นมา ด้วยความประพฤติของเรา ทางกาย ทางวาจา และทางจิตใจ ในการที่จะทำให้ความตั้งใจของเราเป็นไปสมกับความปรารถนา เราจะต้องมีสัจจะเป็นเครื่องควบคุมความตั้งใจของเราด้วย สัจจะคือความจริงใจ เมื่อเราตั้งใจจะทำอะไรสักอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างก็ตาม เราจะต้องมีความจริงใจว่าจะต้องทำในสิ่งนั้นๆให้ได้ด้วย ไม่ใช่สักแต่ว่าตั้งจิตอธิษฐานว่าจะทำอย่างนั้น ทำอย่างนี้ พอกระทำไปได้เพียงครั้งสองครั้งก็ไม่ทำอีกต่อไป ถ้าเป็นเช่นนั้นแล้ว ความตั้งใจที่ดีของเราก็จะไม่บรรลุผลที่ดีงามตามที่เราปรารถนากัน

ถ้าต้องการผลที่ดีที่งาม เราจึงต้องมีสัจจะคือความจริงใจ ความแน่วแน่ต่อความตั้งใจของเรา จึงเรียก ๒ สิ่งนี้รวมกันว่า สัจจอธิษฐาน ถ้ามีสัจจอธิษฐานแล้ว เราจะสามารถกระทำตามความตั้งใจไปได้ตลอดรอดฝั่งจนบรรลุผลขึ้นมา แต่ก่อนที่เราจะตั้งสัจจอธิษฐาน ต้องพิจารณาดูความสามารถของเราก่อนว่า สิ่งที่จะกระทำนั้นอยู่ในวิสัยที่เราจะกระทำได้หรือเปล่า ถ้าอยู่เหนือวิสัยของเราๆก็อย่าเพิ่งไปตั้งสัจจอธิษฐาน เพราะว่าถ้าจะทำสิ่งที่สุดความสามารถของเราแล้ว จะไม่สามารถทำให้สำเร็จได้ ก็จะทำให้เกิดความท้อแท้ขึ้นมา ทำให้เราเป็นคนโลเล ไม่มีสัจจะ ไม่มีความจริงใจ แต่ถ้าเราพิจารณาดูว่าสิ่งที่เราจะกระทำต่อไปนี้ อยู่ในวิสัยของเราที่เราจะกระทำได้ สิ่งนั้นแหละเป็นสิ่งที่เราควรตั้งสัจจอธิษฐาน แล้วเราก็จะสามารถดำเนินไปได้ตลอดจนถึงผลที่เราต้องการ

คนเราจะประสบความสำเร็จในสิ่งที่เราปรารถนา จะต้องอาศัยสัจจอธิษฐานเป็นเหตุเบื้องต้น ดังที่พระพุทธองค์ได้ทรงตั้งสัจจอธิษฐานไว้ ก่อนที่จะทรงตรัสรู้ในขณะที่นั่งอยู่ใต้ต้นโพธิ์ พระพุทธองค์ทรงตั้งสัจจอธิษฐานว่า ต่อไปนี้จะนั่งบำเพ็ญจิตตภาวนาอยู่ในที่นี้ โดยจะไม่ลุกขึ้นจากที่นี้ไปจนกว่าจะได้บรรลุธรรม ถึงแม้ว่าโลหิตในร่างกายจะเหือดแห้งไป ถึงแม้ว่าชีวิตนี้จะหมดสิ้นไปก็ตาม ถ้าตราบใดยังไม่ได้บรรลุผลที่ต้องการแล้วละก็ จะไม่ลุกจากที่นี่ไปเป็นอันขาด นี่คือสัจจวาจาที่พระพุทธองค์ได้ทรงตั้งไว้กับพระพุทธองค์เอง ถ้าไม่ได้บรรลุเป็นพระพุทธเจ้า ก็มีแต่ตายเท่านั้น ถ้าไม่ตายก็จะต้องบรรลุเป็นพระพุทธเจ้า เมื่อเป็นดังนั้นแล้วพระพุทธองค์ก็ทรงตั้งจิตตั้งใจปฏิบัติในกิจที่พระพุทธองค์ต้องกระทำ และเมื่อจิตมีความแน่วแน่มั่นคงแล้ว การกระทำอะไรก็จะมีพลัง และเมื่อมีพลังแล้ว ทุกสิ่งทุกอย่างย่อมไม่มีทางที่จะขวางการปฏิบัติของเราไปได้ พระพุทธเจ้าได้ทรงบรรลุธรรมสำเร็จเป็นพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าขึ้นมาได้ ก็เพราะสัจจอธิษฐานบารมีนี้เอง

พวกเราก็เช่นกัน ถ้าปรารถนาความสุขความเจริญแล้วละก็ เราก็จะต้องตั้งสัจจอธิษฐานขึ้นมา โดยกระทำในสิ่งที่เราเห็นว่าง่ายไปก่อน ทำจากสิ่งง่ายไปหาสิ่งที่ยาก เช่นในเบื้องต้นเราอาจจะตั้งจิตสัจจอธิษฐานว่า ต่อไปนี้เราจะละเว้นจากอบายมุขทั้งหลาย เช่น การเสพสุรายาเมา การเล่นการพนัน การเที่ยวเตร่ การคบคนชั่วเป็นมิตร และความเกียจคร้าน ถ้าอยู่ในวิสัยของเราก็ตั้งสัจจอธิษฐานไปเลย หลังจากที่กระทำสิ่งเหล่านี้ได้แล้ว เราก็ขยับขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง ด้วยการตั้งสัจจอธิษฐานว่า ต่อไปนี้เราจะเป็นผู้มีศีล คือจะละเว้นจากการฆ่าสัตว์ตัดชีวิต ละเว้นจากการลักทรัพย์ ละเว้นจากการประพฤติผิดประเวณี ละเว้นจากการพูดปดมดเท็จ ซึ่งเป็นการกระทำที่นำมาซึ่งความทุกข์และความเสื่อมเสียทั้งหลาย ถ้าไม่ปรารถนาความทุกข์ ความเสื่อมเสีย ความหายนะแล้ว เราก็จะต้องละเว้นจากการกระทำสิ่งเหล่านี้ ถ้าได้ละเว้นจากการกระทำสิ่งเหล่านี้แล้ว เรื่องของความทุกข์ ความเสื่อมเสียก็จะไม่มารบกวนจิตใจของเรา เพราะนี่เป็นเรื่องของเหตุและผล เหตุก็คือการกระทำ ผลก็คือสุขทุกข์ที่จะตามมาจากการกระทำนั้นๆ.

กัณฑ์ที่ ๙๗ วันที่ ๖ มกราคม ๒๕๔๕ (กำลังใจ ๖)

“สัจจอธิษฐาน”

พระอาจารย์สุชาติ อภิชาโต